ความเป็นมาของ  WTO 

      องค์การการค้าโลก หรือ WTO (World Trade Organization) เป็นองค์การระหว่างประเทศที่มีการพัฒนามาจากความตกลงทั่วไปว่่าด้วยภาษีศุลกากรและการค้า  หรือ  GATT  (General Agreement  on  Tariff and Trade)  ก่อตั้งเมื่อวันที่1  มกราคม  2538  มีสมาชิกเริ่มแรก  81 ประเทศ  สำนักงานตั้งอยู่  ณ  นครเจนีวา ประเทศสวิสเซอร์แลนด์

 

วัตถุประสงค์ของ  WTO

  • สนับสนุนให้มีการค้าเสรีระหว่างสมาชิก  โดยเปิดเจรจาลดอุปสรรคทางการค้าเป็นรอบๆ
  • ดูแลให้สมาชิกดำเนินการตามข้อตกลงทางการค้าที่มีต่อกัน
  • เป็นคนกลางในการตัดสินข้อขัดแย้งทางการค้าระหว่างประเทศ

 

หลักการสำคัญของ  WTO

  • ไม่เลือกปฏิบัติ  (Non-Discrimination)  กล่าวคือ  ประเทศสมาชิกจะต้องให้การปฏิบัติต่อสินค้าจากทุกประเทสเท่าเทียมกัน  (Most  Favoured  Nation  Treatment  :  MFN)   และปฏิบัติต่อสินค้านำเข้าเท่าเทียมกันกับสินค้าภายในประเทศ  (National  Treatment)  ไม่ว่าจะเป็นการเก็บภาษีภายใน  หรือการ-     กำหนดกฏระเบียบต่างๆ  
  • ความโปร่งใส  (Transparency)  กล่าวคือ  ประเทศสมาชิกจะต้องพิมพ์เผยแพร่กฏหมาย  ระเบียบข้อบังคับเกี่ยวกับมาตรการทางการค้าต่อสาธารณชน  และแจ้งให้ประเทศสมาชิกอื่นๆทราบ  เมื่อมีการเปลี่ยนแปลง  เพื่อสร้างความมั่นใจให้แก่ผู้ประกอบการค้าระหว่างประเทศ
  • คุ้มครองผู้ผลิตภายในด้วยภาษีศุลกากรเท่านั้น  (Tariff  only  protection)  กล่าวคือ  ห้ามใช้มาตรการจำกัดการนำเข้าทุกชนิด  ยกเว้นกรณีที่สอดคล้องกับบทบัญญัติของ  WTO
  • ส่งเสริมการแข่งขันทางการค้าที่เป้นธรรม  (Fair  competition)  กล่าวคือ  ประเทศสมาชิกสามารถเก็บภาษีตอบโต้การทุ่มตลาดและการอุดหนุนสินค้านำเข้าได้  
  • มีสิทธิ์ใช้ข้อยกเว้นในกรณีฉุกเฉินและจำเป็น  (Necessary  Exceptions  and  Emergency  Action)กล่าวคือ  ประเทศสมาชิกสามารถใช้มาตรการคุ้มกันชั่วคราว  ในการขาดดุลการชำระเงินระหว่าวประเทศหรือในกรณีที่เป็นข้อยกเว้นทั่วไป  เช่น  เพื่อรักษาสุขภาพของประชาชน  สัตว์   พืช  เพื่อศีลธรรมอันดี  และเพื่อความมั่นคงภายในประเทศ  เป็นต้น
  • มีกระบวนการยุติข้อพิพาททางการค้าให้คู่กรณี  (Trade  Dispute  Settlement  Mechanism)  กล่าวคือ เมื่อมีกรณีขัดแย้งทางการค้าให้หารือเพื่อหาทางยุติข้อพิพาท  หากไม่สามารถหาข้อสรุปไห้  ให้นำเรื่องเข้าสู่กระบวนการยุติข้อพิพาทของ WTO
  • ให้แต้มต่อกับประเทศกำลังพัฒนา  (Special  and  Differential  Treatment)  เช่น  การลดภาษีนั้น ประเทศกำลังพัฒนาจะมีเวลาปรับตัวนานกว่า  และลดภาษีลงน้อยกว่าประเทศพัฒนาแล้ว  ผ่อนผันให้ประเทศกำลังพัฒนาจำกัดการนำเข้าได้  หากมีวัตถุประสงค์เพื่อการพัฒนาเศรษฐกิจและรักษาเสถียรภาพดุลการชำระเงิน  และให้ประเทศพัฒนาแล้วให้สิทธิพิเศษทางศุลกากรแก่  ประเทศกำลังพัฒนาได้  แม้จะขัดกับหลัก  MFN  เป็นต้น
  • ใช้ระบบฉันทามติ  (Consensus)  กล่าวคือ  ในการเจรจาเรื่องหนึ่งเรื่องใด  หากประเทศใดประเทศหนึ่งไม่เห็นด้วย  ไม่ว่าจะเป็นประเทศเล็กหรือใหญ่  เรื่องนั้นก็ยังไม่รับเป็นมติ
  • ให้มีการรวมกลุ่มทางการค้าเพื่อลดภาษีระหว่างกันได้  หากมีวัตถุประสงค์เพื่อการขยายการค้า  แต่มิใช่เพื่อกีดกันทางการค้าจากประเทศนอกกลุ่ม  (No  Trade  Blocs)
บทบาทหน้าที่ของ  WTO
  1. บริหารความตกลงและบันทึกความเข้าใจ  28  ฉบับ  โดยผ่านคณะมนตรี  (Council)  และคณะกรรมการ (Committee)  ตลอดจนดูแลให้มีการปฏิบัติตามพันธกรณี
  2. เป็นเวทีเพื่อเจรจาลดอุปสรรคทางการค้าระหว่างประเทศสมาชิก  ทั้งในรูปของมาตรการภาษีศุลกากรและมาตรการภาษีที่มิใช่ศุลกากร
  3. เป็นเวทีเพื่อให้สมาชิกหันหน้าเข้าหารือเพื่อแก้ไขข้อขัดแย้งทางการค้า  และหากไม่สมารถตกลงกันได้  ก็จะจัดตั้งคณะผู้พิจารณา  (Panel)  ทำหน้าที่ตรวจสอบข้อเท็จจริงและให้ข้อเสนอแนะ
  4. เป็นผู้เฝ้าดูแลสถานการณ์การค้าระหว่างประเทศ  และจัดให้มีการทบทวนนโยบายการค้าของสมาชิกอย่างสม่ำเสมอ
  5. ให้ความช่วยเหลือแก่ประเทศกำลังพัฒนา  ในด้านข้อมูล  ข้อแนะนำ  เพื่อให้สามารถปฏิบัติตามพันธกรณีได้อย่างเพียงพอ  ตลอดจนทำการศึกษาประเด็นการค้าที่สำคัญๆ
  6. ประสานงานกับกองทุนการเงินระหว่างประเทศ (IMF)  และธนาคารโลกเพื่อให้นโยบายทางเศรษฐกิจโลก สอดคล้องกันยิ่งขึ้น
โครงสร้างของ  WTO
          ประกอบด้วยองค์ประชุมระดับต่างๆและองค์กร  เพื่อทำหน้าที่กำหนดหรือทบทวนนโยบาย  การตัดสินใจในเรื่องต่างๆ  ตลอดจนการระงับข้อพิพาท  และควบคุมดูแลประเทศสมาชิก  ดังนี้
  1. Ministerial  Conference  ประกอบด้วยรัฐมนตรีของทุกประเทศสมาชิก  ทำหน้าที่ตัดสินใจในเรื่องต่างๆที่นำเสนอโดยที่ประชุมคณะมนตรีต่างๆ  และคณะกรรมการต่างๆ  อย่างน้อยปีละ  2  ครั้ง
  2. General  Council  ประกอบด้วยผู้แทนของทุกประเทศสมาชิก  ทำหน้าที่ดูแลงานต่างๆของคณะมนตรีชุดย่อยลงไปและคณะกรรมการต่างๆ  ทำการทบทวนนโยบายการค้า  และกระบวนการยุติข้อพิพาท  และรายงานต่อ Ministerial  Conference  ภายใต้  General Council จะมีคณะมนตรีและคณะกรรมการ  ดังนี้                           -   Council  for  Trade  in  Goods  คณะมนตรีว่าด้วยการค้า  ทำหน้าที่ดูแลความตกลงต่างๆที่เกี่ยวกับการค้า
    -   Council  for  Trade  in  Services  คณะมนตรีว่าด้วยการค้าบริการ  ทำหน้าที่ดูแลความตกลงที่เกี่ยวกับการค้าบริการ
    -   Council  for  Trade - Related  of  Intellectual  Property  Rights  เป้นคณะมนตรีการค้าว่าด้วยทรัพย์สินทางปัญญา  ทำหน้าที่ดูแลความตกลงการค้าว่าด้วยทรัพย์สินทางปัญญา
    -   คณะกรรมการคณะต่างๆ  ที่ดูแลเกี่ยวข้องกับสิ่งแวดล้อม  การค้า  และการพัฒนา   
  3. Dispute  Settlement  Body  หรือ  DSB  เป็นองค์กรระงับข้อพิพาท
  4. Trade  Policy  Review  Body  หรือ  TPRB  เป็นองค์กรทบทวนนโยบายการค้าของประเทสสมาชิก  ทำหน้าที่ตรวจสอบนโยบาย  มาตรการการค้าของประเทศสมาชิกให้สอดคล้องกับเจตนารมณ์ของการค้าเสรี

 

วิธีการเจรจาของ  WTO
  • เปิดตลาดแบบค่อยเป็นค่อยไป  (Progressive  Liberalization)
  • ใช้หลักการไม่เลือกปฏิบัติ  หรือ  MFN  
  • ให้แต้มต่อกับประเทสกำลังพัฒนา  คือ  ในการเจรจาจะต้องต่อให้กับประเทศกำลังพัฒนา  โดยคำนึงถึงระดับการพัฒนาประเทศที่ต่ำกว่า

ความตกลงที่สำคัญภายใต้  WTO

  1. พิธีการรอบอุรุกวัยภายใต้  GATT  1994  เรื่อง  การเปิดตลาด  (Marrakesh  Protocol)   ประเทศสมาชิกจะลดภาษีลงตามที่ระบุไว้ในตารางข้อตกลงลดหย่อน  โดยจะลดลงเท่าๆกันทุกปี  เป็นเวลา  5  ปี  และผูกพันไว้ที่อัตราเสนอลด  โดยเป็นการลดภาษีศุลกากรสินค้าอุตสาหกรรมทั่วไป  และการยับยั้งหรือเพิกถอนข้อลดหย่อนสามารถทำได้  โดยต้องมีการเจรจาชดเชยความเสียหายให้กับประเทศที่มีผลประโยชน์อย่างสำคัญ
  2. ความตกลงว่าด้วยสินค้าเกษตร  (Agreement  on  Agriculture)   กำหนดให้เปลี่ยนมาตรการที่ไม่ใช่ภาษีศุลกากร  เป็นภาษีศุลกากรทั้งหมด  โดยต้องเปิดตลาดโควต้าภาษีจำนวนหนึ่ง  ในอัตราภาษีต่ำ   ลดมาตราการการอุดหนุนภายในที่บิดเบือนการค้า   และการอุดหนุนการส่งออก  ทั้งนี้  สมาชิกจะต้องเจรจาเปิดตลาดสินค้าเกษตรให้แก่กันทุกๆ  5  ปี   
  3. ความตกลงว่าด้วยสิ่งทอและเสื้อผ้า  (Agreement  to  Textiles  and  Clothing  :  ATC)  ประเทศผู้นำเข้าจะต้องยกเลิกมาตรการโควตานำเข้าภายในเวลา  10  ปี
  4. ความตกลงว่าด้วยการใช้มาตรการสุขอนามัยและสุขอนามัยพืช  (Agreement  on  the  Application  of  Sanitary  and  phytosanitary  Measures  :  SPS)  การกำหนดระดับความปลอดภัย  และการตรวจสอบมาตรฐานสินค้านำเข้า  จะต้องสอดคล้องกับมาตรฐานระหว่างประเทศ  หรือมีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์มารับรอง
  5. ความตกลงว่าด้วยอุปสรรคทางเทคนิคต่อการค้า  (Agreement  on  Technical  Barriers  to  Trade  :  TBT)  การออกระเบียบด้านเทคนิคและมาตรฐานต่างๆของสินค้า  รวมถึงข้อกำหนดเรื่องการบรรจุหีบห่อ  การทำเครื่องหมายการค้า  และการปิดฉลาก
  6. ความตกลงว่าด้วยระเบียบวิธีการออกใบอนุญาตนำเข้า  (Agreement  on  Import  Licensing)
  7. ความตกลงว่าด้วยการต่อต้านการทุ่มตลาด  (Antidumping  :  AD)
  8. ความตกลงว่าด้วยการตอบโต้การอุดหนุน  (Agreement  on  Subsidies  and  Countervailing  Measures  :  SACM)
  9. ความตกลงว่าด้วยการประเมินราคาเพื่อการศุลกากร  (Customs  Valuation)
  10. ความตกลงว่าด้วยการตรวจสอบสินค้าก่อนส่งออก  (Agreement  on  Preshipment  Inspection  :  PSI)
  11. ความตกลงว่าด้วยแหล่งกำเนิดสินค้า  (Agreement  on Rules  of  Origin)
  12. ความตกลงว่าด้วยมาตรการปกป้อง  (Agreement  on  Safeguard)
  13. ความตกลงว่าด้วยการยุติข้อพิพาท  (Dispute  Settlement  Understanding  :  DSU)
  14. ความตกลงว่าด้วยสิทธิในทรัพย์สินทางปัญญาที่เกี่ยวกับการค้า  (Agreement on  Trade  Related  Aspects  of  Intellectual  Property  Rights  :  TRIPs) 
  15. ความตกลงทั่วไปว่าด้วยการค้าบริการ  (General  Agreement   on  Trade  in  Services  :  GATS)
  16. ความตกลงว่าด้วยมาตรการลงทุนที่เกี่ยวกับการค้า  (Agreement   on  Trade-Related  Investment  Measure  :  TRIMs)

 

ประเทศไทยใน  WTO

     ประเทศไทยร่วมลงนามตามความตกลงมาร์ราเกซ  ซึ่งเป้นความตกลงจัดตั้ง  WTO  โดยประเทศไทยเข้าเป้นสมาชิกลำดับที่  59  มีสิทธิและหน้าที่ที่จะต้องปฏิบัติให้เป็นไปตามข้อผูกพันที่สำคัญๆ  ดังนี้ 

  1. การเปิดตลาดสินค้าเกษตร
  2. การลดภาษีสินค้าอุตสาหกรรม
  3. การขยายการส่งออกสิ่งทอ
  4. การลดภาษีสินค้าเทคโนโลยีสารสนเทศ
  5. การเปิดตลาดการค้าบริการ
  6. ภาษีศุลกากรจากการใช้สื่ออิเล็กทรอนิกส์ 
  7. การยกเลิกการกำหนดสัดส่วนการใช้วัตถุดิบ  หรือชิ้นส่วนในประเทศ
  8. ออกกฏหมายว่าด้วยการประเมินราคาศุลกากร
  9. ออกกฏหมายว่าด้วยทรัย์สินทางปัญญาที่เกี่ยวกับการค้า

ประโยชน์ที่ไทยได้รับจากการเป็นสมาชิกWTO

  1. มีกฏเกณฑ์การค้าระหว่างประเทศ  ทำให้การค้าระหว่างประเทศของโลกมีระเบียบมากขึ้น  สมาชิกไ่ม่  สามารถกำหนดมาตราฐานสินค้าได้ตามอำเภอใจ  การกีดกันทางการค้าโลกจึงลดลง  การแข่งขันทางการค้าเป็นธรรมมากขึ้น  ราคาสินค้าและบริการเป้นไปตามกลไกของตลาดโลก  สร้างความมั่นใจให้แก่ผู้ส่งออกและนักลงทุนของไทย  ในการที่จะขยายการลงทุนและการผลิตเพื่อส่งออกมากขึ้น
  2. มีโอกาสทางการค้าและมีตลาดส่งออกมากขึ้น  เนื่องจากสมาชิกของ  WTO  มีจำนวนมากขึ้นทุกปี  โดยประเทศเหล่านี้ก็ได้ผูกพันที่จะลดภาษี  ยกเลิกหรือลดการใช้มาตรการกีดกันทางการค้าในรูปแบบต่างๆลง  ทำให้ไทยมีโอกาสทางการค้าเพิ่